Ondanks een lange file voorbij Zwolle, ontstaan door een ongeluk, is de heer Witteveen om acht uur aanwezig. Als ook de problemen met de geluidsinstallatie zijn overwonnen, begint hij zijn lezing.

Het Soefisme bevat een rijkdom aan wijsheid en praktisch levensinzicht. De heer Witteveen heeft het zijn hele leven bestudeerd en geprobeerd het toe te passen in het dagelijks leven. Het Soefisme is een stroming die al heel oud is. Hij stamt uit de Egyptische mysteriën, van duizenden jaren voor Christus en is vandaar naar het Midden-Oosten gegaan. In deze eeuw is de boodschap van het Soefisme in universele vorm naar het Westen gebracht door Hazrat Inayat Khan, een groot Indiaas mysticus en musicus. Zijn meester gaf hem, voordat hij stierf, de opdracht in het Westen de Soefi-boodschap te brengen door middel van zijn muziek. Dat was een moeilijke opgave, omdat in het Westen weinig bekend was over oosterse denkwijzen. Khan probeerde de westerse wereld te begrijpen om te weten, hoe de Soefi-boodschap over te dragen, zodat deze een antwoord zou geven op vragen en problemen van de westerse mens. Voor de verbreiding van de Soefi-boodschap heeft Khan de Soefi Beweging ge­sticht.

De heer Witteveen beschrijft de hoofdlijnen van de Soefi-boodschap aan de hand van vijf vragen:

1. Wat is ons ware wezen

We hebben de neiging ons te vereenzelvigen met de uiterlijke kant van het leven. Daarmee is echter het verhaal niet af. Er is een diep bewustzijn waarmee we alles waarnemen en beleven. Daarnaast is er iets in ons wat ons stuurt, namelijk een diepliggende wil. Deze diepte wordt door Khan de ziel genoemd. Zielen zijn de uitstraling van het goddelijk wezen. Ons ware wezen is dus van goddelijke aard. Het doel van het Soefisme is de mens bewust te maken van de goddelijkheid van de menselijke ziel. We zijn hier niet steeds van vervuld, omdat onze aandacht naar buiten wordt gericht door de activiteiten die we op aarde moeten verrichten. Het uiterlijk leven is heel interessant en leerzaam, daarvoor zijn we ook hier. In de mystiek wordt naar binnen gekeken en dat is de essentie van het Soefisme. Om naar binnen te kunnen kijken, moeten de gedachten en gevoelens tot rust komen en in deze stilte stel je je open voor wat er dan gebeurt. In de mystieke scholen worden allerlei technieken geleerd om tot innerlijke rust te komen. Het ideaal dat het Soefisme ons voorhoudt, is een situatie waarin er evenwicht is tussen innerlijk en uiterlijk leven, even­wicht tussen hoofd en hart, tussen denken en voelen, tussen wijsheid en macht. Het leven wordt dan waardevoller en rijker. We zien bijvoorbeeld de schoonheid van de natuur beter en ervaren de contacten met mensen als warmer.

2. Wat gebeurt er met ons na de dood

Onze ziel is van goddelijke aard en dus gaat het leven na de dood door. Bij de dood leggen we ons lichaam als instrument om het aardse leven te ervaren, af. De ziel leeft verder met hetgeen wij hier op aarde hebben opgebouwd. Je ervaart na je dood de gevolgen van wat je in dit leven hebt gedaan. De ziel zet zijn reis voort en bereikt uiteindelijk de engelenwereld van vreugde en schoon­heid.

3. Wat is het doel en de betekenis van het leven

Ieder mens wordt geboren met een bepaalde bestemming. Het is van groot belang dat doel helder te krijgen en te bereiken. Ieder kan zijn doel bereiken, want er zit een goddelijke kracht achter. Je op de juiste manier op je doel instellen, vraagt grote concentratie, zelfbeheersing en wilskracht. Je moet er veel aan den­ken, je gevoelens erop richten, vertrouwen hebben, hindernissen opruimen en keuzes maken. Tegelijkertijd moeten we geduld opbrengen, wachten op een gunstig moment. Dit proces is een leerschool voor het geestelijk leven. Het uiteindelijke levensdoel is dat we tenslotte weer bewust worden van het goddelijke van de menselijke ziel. Dat brengt het volmaakte geluk dat geen enkel wereldlijk doel ons zal kunnen brengen. Als we dat hier niet kunnen bereiken, wordt het in de geestelijke wereld bereikt.

In het scheppingsproces weet het goddelijk wezen zich steeds meer uit te drukken; via materie, planten en dieren naar de mens. De mens heeft de mogelijkheid zich bewust te zijn van het goddelijke, de mens wordt de spiegel waarin god zichzelf kan zien, zich bewust kan worden. God heeft de mens nodig om zich bewust te worden. Dat is dus de zin van het leven.

4. Wat is de relatie tussen religieuze wijsheid en kennis van de wetenschap

Wetenschap dringt in details van de uiterlijke wereld door, analyseert, onderzoekt wetmatigheden en is de basis van de technologie. De wetenschap heeft zich altijd verzet tegen traditionele vormen waarin de wijsheid wordt uitgedrukt, omdat deze niet houdbaar zijn in het licht van de wetenschap. Door de wetenschap zijn veel mensen van de godsdienst afgebracht. Een aantal wetenschappelijke denkers ziet echter de grenzen van de wetenschap. Het onderzoek van de uiterlijke wereld leidt niet tot de concrete werkelijkheid maar tot een schaduwwereld met symbolen. De uiterlijke wereld verandert voortdurend; wat wij innerlijk beleven, blijft.

Wetenschap moet zich ook bezighouden met de innerlijke wereld en dat doet de transpersoonlijke psycho­logie. Deze kijkt op een wetenschappelijke manier naar de innerlijke wereld en probeert belevingen te meten.

Het leven bestaat uit vibraties, trillingen. In de schep­ping klinken allerlei vibraties samen. Dat heeft de wetenschap ook ontdekt. In de nieuwste theorie (de super string theorie) zegt men dat alle kleine deeltjes eigenlijk snaren zijn die op een bepaalde manier vibreren. Het universum bestaat uit een onmetelijk aantal snaren die vibreren als een kosmische symfonie. Schoonheid wordt uit harmonie geboren en het geheim van de schepping is harmonie. De wetenschap ontdekt dat bepaalde verschijnselen over tijd en ruimte heen met elkaar verbonden kunnen zijn en zo buigen wetenschap en religie weer naar elkaar toe.

5. Als God één is, waarom zijn er zoveel verschillende godsdiensten die elkaar zo hevig bestrijden

De mens wil graag een bepaalde voorstelling hebben van God om contact te kunnen maken met het goddelijk wezen. Vanuit de eigen cultuur bouwen mensen zo’n beeld op. In de verschillende culturen en tijden ontstaan verschillende gods­beelden. Als je denkt: dat is het, dan wijs je een ander beeld af omdat het je godsbeeld aantast. God­delijke werkelijkheid gaat echter ver boven ieder menselijk beeld uit. Wat god is, kunnen wij met onze hersenen nooit begrijpen en als we dat toch willen doen, lopen we het risico te verstarren in een gods­beeld. Het ideaal van Khan is om de onderliggende eenheid van godsdiensten naar voren te brengen. Het gaat erom de mens bewust te maken van dat ene goddelijke wezen. Het gaat om dezelfde beleving.

Khan heeft de universele eredienst ingesteld waar­in alle grote godsdiensten een plaats in krijgen. Uit alle heilige boeken van deze godsdiensten wordt tijdens de dienst een passage voorgelezen over een bepaald onderwerp. Verschillende teksten laten verschillende aspecten zien van (de weg naar) het goddelijke.

Op basis van de na de pauze gestelde vragen, vertelt de heer Witteveen het volgende:

Reïncarnatie

Wanneer iemand overlijdt, reist de ziel verder om problemen die hij heeft in geestelijke wereld tot oplos­sing te brengen. Er komen ook zielen uit het goddelijk wezen voort die op weg zijn naar de aarde. De oude en nieuwe zielen kunnen elkaar ontmoeten. De ziel die zijn reis begint, kan ideeën, gevoelens en aspecten van de persoonlijkheid van de terugkerende ziel overnemen. Zo reïncarneert de persoonlijkheid; daar is dus een nieuwe ziel voor nodig.

Paradoxen in de Soefiboodschap

Om houvast te krijgen, wil de mens graag din­gen vastleggen en zo zijn de dogma’s ontstaan die leiden tot verstarring. De waarheid is meer dan je kunt vastleggen. Paradoxen helpen je boven de dogma’s uit te stijgen. De theoloog ziet hier zichzelf en daar god, terwijl de mysticus een eenheid heeft bereikt. Dat verklaart de spanning tussen de Soefi’s en Islamitische theologen. Om aan de kritiek van de laatsten te ontkomen, verwoordden de Soefi’s de subtiele waarheid in gedichten en verhalen.

Activiteiten van de Soefibeweging

∙ De universele eredienst

∙ De innerlijke school is een centrale activiteit. In deze innerlijke school kan je hulp krijgen als je het geestelijk pad wilt gaan volgen. De oprechte zoeker wordt ingewijd in de innerlijke school. Wanneer je ingewijd bent, krijg je gees­telijke oefe­ningen die je helpen bij je zoek­tocht welke weg je in het leven wilt gaan. Van je gees­telijke gids (inwijder) krijg je daar­bij steun.

∙ Geestelijke genezing. Groepen Soefi’s genezen mensen door middel van gebed en meditatie.

Naamgeving

Wanneer je ingewijd wordt, kun je een andere naam aannemen. Die naam, die met inspiratie gekozen wordt door het hoofd van de innerlijke school, heeft een bepaalde betekenis en gaat werken als een geestelijke oefening. Woor­den hebben een vibratie die de betekenis van dat woord zuiver uitdrukt en die een bijzondere invloed kan hebben op iemands leven.

Harmonie

De eenheid van alle godsdiensten komt in de mystiek tot uitdrukking. De schepping is een sym­fonie waarin ieder wezen zijn eigen toon zingt. Een ideaal voor de mens is om op zijn plaats die symfonie harmonisch te laten klin­ken. Harmonie in het leven is van groot belang voor de Soefi. Wanneer je dat bereikt, is er schoonheid.

Boodschapper

Van tijd tot tijd, als de mensheid dat nodig heeft, bijvoorbeeld wanneer er veel disharmonie en stress is of wanneer men nieuwe inspiratie nodig heeft, komt er een boodschapper. Christus, Boeddha, Krishna en Mohammed worden gezien als de grote boodschappers. Zij brachten een bood­schap die past in de tijd waarin zij zich aan de mensheid openbaarden. Dezelfde Goddelijke impuls spreekt door in alle boodschappers. Ze hebben een menselijke vorm waardoor het goddelijke tot de mensheid gaat spreken.

Wonderen

Veel van wat wij wonderen noemen is mogelijk, omdat de geestelijke kracht heel groot is.

Het proces van de schepping

We kunnen de schepping beschouwen als een uitademing Gods. Een uitademing wordt gevolgd door een inademing en dan zou de schepping weer worden teruggetrokken. Dat is een proces dat zich over eeuwen uitstrekt. Als alle zielen terugkeren tot God, gaan we op in het goddelijk licht. Als de schep­ping moet doorgaan, komen er steeds nieuwe stralingen, nieuwe zielen, zodat er aan de schepping verder wordt gewerkt.

De verhouding tussen innerlijke en uiterlijke activiteit

Naast maatschappelijke activiteiten hield de heer Witteveen contact met de innerlijke wereld. Hij is altijd Soefi geweest, dat wil zeggen steeds oefeningen doen, zoals bidden en ademhalingsoefeningen en jezelf verder ontwikkelingen. Deze innerlijke activiteit was voor hem een hulp bij zijn maatschappelijke verantwoordelijkheden. Het gevaar van een druk leven is, dat je overwerkt en overspannen raakt, zodat het hard nodig is innerlijke rust te vinden. Het doen van oefeningen, een half uur ’s morgens en ’s avonds heeft een heilzaam effect. Je kunt dan gemakkelijker afstand houden en betere beslissingen nemen. Het vereist heel wat oefening om tijdens de dag de goede afstemming die ’s morgens door oefeningen is bereikt, vast te houden.

Het ideaal van het Soefisme is je medemens zoveel mogelijk te begrijpen. De Soefi bekijkt alles vanuit twee gezichtspunten; vanuit dat van zichzelf en dat van de ander. Daardoor begrijp je anderen beter en dat komt ten goede aan de samenwerking.

De heer Witteveen heeft ons door middel van deze lezing veel stof gegeven om te overdenken, om het eigen innerlijk besef te vergroten.

N.B.: Het telefoonnummer van het algemeen secretariaat van de Soefibeweging in Den Haag is 070-3461594.