Vanavond gaan we het hebben over je innerlijk anker. Het proces over hoe je autonoom kan blijven qua gedachten, gevoel en handelingen in een situaties waarbij je van je stuk wordt gebracht. Hiervoor kunnen vele oorzaken zijn. Het kan zijn dat je gestrest bent door een voorval, wrevel, boosheid of ergernissen hebt. Of je gaat door een periode van rouw. Er zijn meerdere triggers waardoor we los kunnen raken van ons innerlijk anker. Het begrip anker zegt het al: een anker maakt dat je niet wegdrijft. Een innerlijk anker maakt dat je niet wegdrijft van wie je bent. Dit is geen controlerend mechanisme, het is niet zo dat je controle probeert te krijgen over je leven, het is eerder zo dat je de mogelijkheid terug krijgt van dat je kunt waarmaken wat je werkelijk weet en wie je werkelijk bent. De vijf W’s: Waarmaken Wat We Werkelijk Weten en Weten Wie je Werkelijk bent. Dat geeft vanZelf al een zekere stevigheid en gecentreerdheid.

Het werkt natuurlijk het meest prettig als je dicht bij jezelf blijft voordat je een bepaalde actie gaat ondernemen. Je hoeft dan niet onzeker of zenuwachtig te zijn, maar je vertrouwt op je innerlijke kracht. Dit kan lastig zijn omdat we dat nooit geleerd hebben. In de opvoeding zijn er nooit momenten geweest waarbij je als klein kind een voorbeeld kreeg over hoe je je autonomie kunt behouden en ouders gaven waarschijnlijk ook weinig ruimte aan het opgroeiende kind om zijn eigen autonomie te ontwikkelen. Ouders zijn vaak directief, meestal goedbedoeld, maar kinderen raken dan min of meer los van hun innerlijk anker. Ieder kind heeft intrinsiek een innerlijk ankerpunt; toen je klein was, deed je vanuit jezelf dingen waarvan je wist dat het goed voelde of je vond het gewoon leuk om te doen. Een gevoel van autonomie. Een gevoel dat je op een ontdekkingsreis bent. Daar is natuurlijk helemaal niets mis mee, totdat er op een gegeven moment door je ouders wordt verteld dat zoiets niet kan, niet mag, dat mensen dat niet doen. Op een gegeven moment gaat het kind naar school en wordt het gestructureerd handelen meer ‘dwingend’ en bepalend voor jouw gedrag. In het vervolgonderwijs gaat er nog weer een schepje bovenop, je moet de lessen volgen, je moet een diploma halen en je wordt min of meer in een keurslijf gedwongen van de oppassende burger, wat naadloos past in de opbouw van onze samenleving. In de groei naar volwassenheid is er de tendens om je weg te houden van je innerlijk anker. Maar je innerlijk anker is aangeboren, het is een deel van jou. Het is niet alleen intelligentie, maar ook je gevoelskracht, je innerlijk kompas, je talenten die je eigenlijk automatisch al een bepaalde richting op sturen. De aangeboren (geïndividueerde) essentie van het individu is een van de belangrijke aspecten van de leer waarop ik mij baseer, die een soort handleiding biedt naar het innerlijk anker en innerlijke bevrijding. Op mijn website www.zelfkennis.nu wordt dit verder duidelijk gemaakt. Deze praktische filosofie baseert zich o.m. op twee Russische filosofen, Gurdjieff en Ouspensky, die dit gedachtengoed in het westen hebben geïntroduceerd. Daarnaast richt ik mij in mijn werk op de wijsheid die in de Vedische filosofie (al honderden eeuwen ouder) is vastgelegd. Deze twee tradities geven een perfect beeld, een mindmap, van waartoe de menselijke geest in staat is. Daarnaast laten ze zien waar dit vermogen tot behoud van het innerlijk anker mank kan gaan. Niet zozeer dat er met de psyche van de mens iets misgaat – dit wordt ook besproken, want het kan het resultaat zijn van een matige opvoeding en een nog bepalender matig onderwijs – maar de Ware essentie van de mens wordt in deze twee tradities beschreven. Beide filosofieën hebben een soort overzicht van de geest samengesteld en als je ze naast elkaar legt, geven ze welhaast een volledig beeld.

Wat is de geïndividueerde essentie? Geïndividueerde essentie is wat elk mens tot individu maakt, dit zijn in feite alle basiskenmerken, denk aan geslacht, geaardheden, talenten en tevens alle begrenzingen daarvan. Het is zinvol om dat binnenin jezelf te (onder)zoeken. Je talenten geven al je potenties en mogelijkheden weer. Je begrenzingen geven aan waartoe je al dan niet in staat bent te manifesteren in je leven. Ik kan bijvoorbeeld op mijn 10e ontdekken dat ik heel goed kan voetballen, maar op een bepaald moment kom ik erachter dat ik toch geen profvoetballer kan worden. Ik loop tegen mijn eigen begrenzingen aan. Als je tegen begrenzingen aanloopt en dit niet kan accepteren, zou dit kunnen ontaarden in psychische problemen. Oude trauma’s, uit je vroege jeugd, je geboorte of zelfs ook verder terug in de tijd, bijvoorbeeld in de familiegeschiedenis, kunnen hierbij een rol spelen.

Als je nu in een situatie verzeild raakt waarbij ernstig onheil plaats vindt, word je van je stuk gebracht, je wordt overvallen door verdriet, woede, pijn, onzekerheid, en dan komt het eropaan dat je leert hiermee om te gaan. Er bestaan natuurlijk veel therapieën, dit zijn vaak strategieën, ofwel een soort matrijs waarmee geprobeerd wordt naar je comfortzone terug te keren en daar je kracht weer te vinden. Mijn filosofie bestaat hieruit dat in feite ieder mens in staat is zijn eigen levenscoach te worden. Je hebt eigenlijk geen therapeut nodig of een extern systeem, maar wel een handleiding. Handvatten waarbij je beoogt op eigen kracht empathisch aan de slag te kunnen op elk moment van de dag. In feite ben je dan 24/7 je eigen therapeut, en dat voelt best goed, want elke stap die je neemt bekrachtigt de volgende: oefening baart kunst, ook hier, en langzamerhand kom je weer terug bij het uitgangspunt van waar jij in essentie voor staat. Misschien heb je een boek gelezen of je hoort iets tijdens een lezing, of je doet zelf een belangrijke ontdekking, dan wordt dit tot een soort van commitment waarbij je in je alledaagse leven aan de slag gaat. Praktische filosofie: in de praktijk brengen wat je hebt geleerd. Datgene waar je mee bezig bent, doe dat met alle aandacht. Het kan ook zijn dat, van wat jij in essentie hebt meegekregen voor mogelijkheden en talenten voor dit leven, dat helemaal niet aanwezig was in je familie. Ik haal vaak het voorbeeld van mijn vader aan. Hij wilde heel graag naar de kunstacademie, maar werd teruggefloten door zijn vader, die slager was, met de mededeling dat hij daar toch helemaal niets mee kon verdienen, dat hij niets kon met zo’n artiestenleven, dat hij daarmee geen gezin kon onderhouden, kortom, een botte afwijzing. Mijn vader was wel zo eigenwijs om het toch te gaan doen, met als gevolg dat hij een volkomen ander leven heeft geleid dan de rest van zijn familie en door zijn keuze kwam hij helemaal tot bloei. Dus naast het feit dat je je innerlijk anker hebt ontdekt, ontdek je ook al je mogelijkheden om te groeien en te bloeien. Tot bloei komen en jezelf vrij kunnen ontplooien, is m.i. de zin van het leven en de beste weg tot zelfrealisatie en het vinden en beleven van geluk. Als je je conformeert aan het heersende tijdsbeeld valt er een deel van je leven stil, je krijgt verplichtingen, je gaat gebukt onder een hypotheek, en je raakt steeds verder verwijderd van wat er voor jou in het leven voor kansen en mogelijkheden zijn. Maar, een talent gaat nooit verloren. Een talent zal altijd aan je jasje blijven trekken. Er zijn genoeg mensen die stoppen met werken en na hun 60e pas ontdekken dat er dingen zijn die ze nog heel graag willen doen.

N.a.v. vragen:

Heeft non-dualiteit overeenkomsten met vertrouwen op je innerlijk anker? Non-dualiteit wordt ook door Gurdjieff gepropageerd. Er zijn overeenkomsten tussen het eenheidsbewustzijn en mindfulness. Eenheidsbewustzijn als basis van zelfkennis. Het proberen de eenheid te vinden in de myriaden vormen van verscheidenheid, of de bestendigheid te vinden achter alle veranderingen, zijn mooie en uitdagende opgaven. Het uiteindelijke zoeken naar eenheid binnen in jezelf leidt naar het vinden van je innerlijk anker. Je onderzoekt hoe jijzelf in elkaar zit, hoe je geest werkt: waar en op welk moment laat je geest jou in de steek, waar laat je dus jezelf in de steek? Uiteindelijk vind je de verbindende factoren en kom je weer een grote stap verder in het proces van zelfkennis. Een mooie manier om non dualiteit te ervaren is het kijken naar een bloem, met al je zintuigen zonder oordeel of classificatie, zie, proef en adem de bloem, op een gegeven moment wórdt jij de bloem en is er eenheid; of de bloem wordt jou, het is maar hoe je het bekijkt. Zo kan je ook verdwijnen in een muziekstuk, dualiteit houdt op te bestaan en jij ‘wordt’ die muziek.

De stilte in jezelf is als een soort leeg canvas, er kunnen in stilte allerlei zaken opborrelen die misschien al jaren heel subtiel om jouw aandacht vragen, en dan heb je de kans om te gaan herwaarderen: wat is er echt belangrijk, wat moet ik nu gaan aanpakken; sommige zaken hebben zich in de loop der tijd als het ware zelf al opgelost. Ordenen en classificeren is dan de taak van het verstand, de Rede. Alleen, het verstand met zijn vele paden van beredenering, gedraagt zich vaak als een ongetrainde hond die jou meesleurt, die jou uitlaat i.p.v. jij hem. Jouw geest heeft dus ‘puppy-training’ nodig en moet er structuur aan geven en zo je functionele verstand laten doen waar het voor bedoeld is: ordenen, classificeren en een bijdrage leveren aan je onderscheidingsvermogen: wat is er nu echt belangrijk voor mij?. Het gaat tenslotte om een evenwicht tussen hoofd en hart, tussen rede en gevoel. ‘Het Rede spreekt wijs tot het hart, en het Hart spreekt wijs tot het rede’. De weg van het zuiveren van Hoofd, Hart & Handen. Hier past ook mooi het beeld van de koets met de paarden, de koetsier op de bok en de passagier in de koets. Een metafoor van hoe jij je door het leven beweegt. Dit wordt mooi uitgelegd in de vorm van een fictief interview met Gurdjieff op de website www.zelfkennis.nu.

Je essentie is iets anders dan je persoonlijkheid. En ‘ego’ is een container-begrip, daar kun je van alle onder bedenken, iedereen heeft er een ander beeld van. We zullen dat moeten definiëren. Het is ons zelfbeeld, je totaal van identificaties waarin je bent gaan geloven. Je persoonlijkheid is iets anders en begint zich zo’n beetje vanaf het 4e jaar te ontwikkelen, via taal, sociale vaardigheden en interacties en bestaat uit alles wat je heb aangeleerd. Je geïndividueerde aangeboren essentie, bevat verschillende aspecten en karaktereigenschappen en al je talenten en begrenzingen ervan. Deze uit zich door bijvoorbeeld gehechtheid aan bepaalde mensen, je voorkeuren, zelfs aan bezittingen. Als je zou opgroeien in een ander land, in een andere cultuur, dan zou je persoonlijkheid zich ook heel anders ontwikkeld hebben. In feite is je persoonlijkheid een soort masker naar de buitenwereld (persona = masker), op gebouwd uit alles wat je hebt aangeleerd en waarmee je je uitdrukt in de (sociale) wereld.

Alles draait om de basale behoeften van de mens: liefde, vriendschap, respect en veiligheid (= geweldloosheid). Natuurlijke hechting is van groot belang. Als mens hecht je je aan je kind, je partner, je familie. Je kunt je ook hechten aan materiele zaken, dit zijn in feite onnatuurlijke hechtingen. Iemand kan zich hechten aan zijn auto… het is natuurlijk gewoon een stuk blik, maar een mooie auto is voor jou een teken van succes en wordt zo toe een identificatie, een stukje ego.

Er kunnen zich situaties in het leven voordoen die een dilemma vormen. Laat dan je geweten spreken, daar kun je op vertrouwen, het geweten liegt nooit. Je kunt bijvoorbeeld groot onrecht ervaren in situaties. Je werkt ernaar toe om eerst alles te begrijpen en de situatie te aanvaarden. Je komt eerst tot een acceptatie met je verstand, je hoofd. Dat is de eerste ‘laag’ in het vinden van een werkelijk innerlijk anker. Je komt tot snappen wat er aan de hand is. Vervolgens werk je toe naar gevoelsmatige aanvaarding, die van het hart, de tweede laag. Het hart ‘snapt’ niet, maar kan wel gevoelsmatig begrijpen. Dus accepteren wordt dan aanvaarden. Mogelijk zul je eerst veel moeten voelen/huilen/ontladen om tot aanvaarding van onrecht te komen. Probeer zover te gaan in het proces dat je de strijd kunt opgeven, dat je je kunt overgeven en er volkomen berusting ontstaat. Overgave is de derde laag. Op de website www.zelfkennis.nu is dit te vinden onder het kopje “Lees meer” > “Ik geef het op”. Je zit als het ware, virtueel, op je knieën met je neus op de grond en heft je handen in een gevende houding op. Opgeven van dingen in jezelf is opdragen van dingen aan het Zelf. Je draagt de situatie en alle dingen erin op aan jou-Zelf. Al die ‘dingen’ zijn namelijk ook het Zelf en dus niet van jou als persoon. Als dit is eenmaal verinnerlijkt, kan er plotseling een omslag komen. Dan breekt er mogelijk iets open en voel je een soort onverschrokkenheid in je opkomen waardoor je volledig in je kracht komt te staan, zoals dat tegenwoordig heet. Vanuit die innerlijke kracht die is opgekomen, kun je nu gaan handelen en nog slechts (ego-loos) doen wat nodig is. Acceptatie. Overgave. Onverschrokkenheid. Zo leef je naar je innerlijk anker. En bedenk: “Een gebalde hand kan niets ontvangen.”

Een ander advies geven, zeker ongevraagd advies, haalt je van je anker. Je moet de ander in zijn waarde laten, de ander is autonoom. Dus: geen ongevraagd advies, ieder mens schept zijn eigen karma. Je mag wel empathisch zijn maar niet je mening opdringen. Je weet ook nooit exact wat er zich heeft afgespeeld en waarom iemand voor bepaalde uitdagingen staat. Wel van toepassing is: “Delen is Helen”. Hierbij past mooi de volgende stelling:

• Denk wat je weet (= disciplinair denken naar opgedane Kennis)
• Zeg wat je denkt (= zuiverheid van spreken n.a.v. zuiver denken)
• Doe wat je zegt (= zuiver handelen, betrouwbaar zijn)
• Weet wat je doet (= bewust aanwezig zijn in de handeling). Dat laatste wordt handelen in zelfherinnering

Michiel geeft ons een oefening in Zelfherinnering. Dit kun je doen op elk moment van de dag, na elke actie, als een moment om je zintuigen te resetten en te komen tot innerlijk voelende waarneming.

Zorg dat je gemakkelijk zit, zet je mobiel uit.

• Ga ontspannen zitten.
• Zet je voeten naast elkaar op de grond.
• Voel hoe je op je stoel zit, voel het lichaam als totaal
• Richt je aandacht op het zien.
• Kijk naar één punt.
• Je ziet ook de periferie, een ‘brede’ blik.
• Zie slechts vormen en de kleuren zonder betekenis.
• Proef je smaak.
• Ervaar de geur in de kamer.
• Richt je aandacht op het luisteren.
• Hoor de geluiden dichtbij en verder weg.
• Hoor slechts klanken, hecht er geen betekenis aan. Het is alleen Waarnemen.
• Wees neutraal in die waarneming.
• Laat alles los, er is geen oordeel.
• Je ervaart nu een onmetelijke stilte en ruimte.
• Die stilte is er altijd.
• Die stilte is de ruimte waarin alles opkomt en verdwijnt.
• Zelfherinnering: je bent gewaar van de situatie waarin je verkeert, in een voelende waarneming van jouzelf. Het waarnemen naar buiten én naar binnen integreert..
• Je ervaart nu de neutrale waarnemer in een non-duale toestand.

Deze staat is de natuurlijke staat van de bewuste menselijke geest. Deze oefening kun je doen als je er behoefte aan hebt, zo vaak je wilt. Kost maar twee minuutjes. De stille innerlijke rust neem je mee in je volgende activiteit die je dus ‘schoon’ begint. Overdag, tijdens alles wat je doet, is de stilte er wel, maar je bent te druk bezig om dit te beseffen. Je aandacht is te verstrooid. Door deze oefening in zelfherinnering kunnen er vragen opborrelen, soms existentiële vragen. Je kunt hiermee aan de slag gaan, op jouw tijd en jouw moment.

Michiel heeft een wekelijkse studiegroep in de buurt van Assen waar geïnteresseerden in deze praktische filosofie aan kunnen meedoen. Je kunt je hiervoor opgeven bij Michiel (of bij Innerlijk Besef). Zie ook de website van Michiel Koperdraat: www.zelfkennis.nu