Aan de hand van de levensloop van Leonard Cohen laat Peter Vereecke zien, horen en ook voelen hoe we als mens allemaal op weg zijn naar ons thuis. Het thuis dat we overal zoeken, maar uiteindelijk vlakbij, in ons eigen hart te vinden is. Leven is een speelgoed, een opdracht tot bewustwording, zonder handleiding. Leonard is geboren 21 september 1934, een dubbele maagd. Hij groeit op in de multiculturele stad Montreal. Zijn ouders zijn joods en redelijk welgesteld. Zijn vader overleed toen hij tien was, Leonard verwoordt zijn gevoelens hierover en deze eerste tekst begraaft hij in de tuin. De schrijver in hem is gewekt.

Omgeven door vrouwen groeit hij op, wordt hij hierdoor een charmeur?

Hij leest als tiener over hoe hypnose werkt (o.a. door de stem te laten dalen en langzaam te spreken) en probeert het uit en merkt dat dit lukt bij zijn kindermeisje.

Hier zie je al waar zijn interesses liggen, hij ontdekt ook de kracht en de macht van de stem.

Hij krijgt 3 gitaarlessen, op een Spaanse gitaar en hij begint te dichten. Zijn jongensdroom is schrijver worden. Hij volgt z’n droom en in 1956 komt een dichtbundel uit, maar ook zijn eerste depressie ontstaat. De goede raad van zijn moeder was toen: “Ga je langzaam, met aandacht, scheren en ga je hart volgen, je eigen pad.”

Leonard gaat naar de USA om rechten te studeren. Hij ontmoet een grote liefde, Annie, maar ze wil hem binden, dus Leonard ‘vliegt’ weg en volgt zijn hart.

Met de reisbeurs, die hij door zijn dichtbundel heeft verworven, gaat hij naar Hydra, een Grieks eilandje. Een paradijs van vrijheid, waar hij zijn eigen discipline heeft: vroeg opstaan en studeren; hij bestudeert de I Tjing en het Tibetaanse dodenboek. Daarnaast probeert hij alle drugs uit en heeft veel vrouwen, waarvan Marianne zijn muse-maatje wordt.

Met het ritme van gedichten en het ritme van noten, brengt hij dagen dichtend en gitaar spelend door.

Tot een volgende depressie hem wakker schudt.

Hij verdwijnt naar Nashville in New York. Daar is het volop flower-power tijd, met Bob Dylan, Joan Baez en ook Andy Warhol.

Judy Collins helpt hem (het kleine verlegen joodje) in het grote New York.

Zijn eerste optreden trekt 3000 bezoekers en hij krijgt een contract aangeboden; het is dan 1967.

Wat maakt hem nou zo goed?

Hij is oprecht, volgt zijn hart, doet niet mee aan de trend: op zijn eerste LP zien we zijn serieuze kop op een zwarte ondergrond, en dat in de flower-power tijd!

Peter Vereecke laat ons luisteren naar “Suzanne”.

Suzanne takes you down

to her place near the river
You can hear the boats go by
You can spend the night beside her
And you know that she’s half crazy
But that’s why you want to be there
And she feeds you tea and oranges
That come all the way from China
And just when you mean to tell her
That you have no love to give her
Then she gets you on her wavelength
And she lets the river answer
That you’ve always been her lover
And you want to travel with her
And you want to travel blind
And you know that she will trust you
For you’ve touched

her perfect body with your mind.
And Jesus was a sailor
When he walked upon the water
And he spent a long time watching
From his lonely wooden tower
And when he knew for certain
Only drowning men could see him
He said:  “All men will be sailors then
Until the sea shall free them”
But he himself was broken
Long before the sky would open
Forsaken, almost human
He sank beneath your wisdom like a stone
And you want to travel with him
And you want to travel blind
And you think maybe you’ll trust him
For he’s touched your perfect body with his mind.

Now Suzanne takes your hand
And she leads you to the river
She is wearing rags and feathers
From Salvation Army counters
And the sun pours down like honey
On our lady of the harbour
And she shows you where to look
Among the garbage and the flowers
There are heroes in the seaweed
There are children in the morning
They are leaning out for love
And they will lean that way forever
While Suzanne holds the mirror
And you want to travel with her
And you want to travel blind
And you know that you can trust her
For she’s touched your perfect body with her mind.

Wie was die Suzanne, die met haar geest hem beroerde, die spiritualiteit belichaamde?

Is het de eenvoud, de diepere laag onder de tekst die ons raakt? Peter wil het omschrijven als een magisch realistische belevenis, wat betekent dat de dingen niet zijn, zoals ze lijken te zijn; ze zijn ànders, méér, dieper. De rivier is een metafoor van het leven, altijd hetzelfde, maar altijd anders. De rivier brengt je naar een ander trillingsniveau, waarin de antwoorden als vanzelfsprekend zijn.

De song werd een miljoenenhit, maar de manager ging er met het geld vandoor.

Cohen ging weer naar Hydra, waar hij in alle rust dicht; musiceert en filosofeert over vrijheid.

Hydra, zijn paradijs, heeft tegenwoordig telefoondraden, wat is vrijheid? Hoe vrij is een vogel op de telefoondraad? Peter laat ons de song “A bird on a wire” horen.

Is ‘vrijheid’ een baby die na zijn geboorte sterft? Spiritueel kan dit benaderd worden door je voor te stellen dat het spirituele wezen vanuit zijn oneindige vrijheid terugdeinst voor de gevangenis met al zijn beperkingen. Is het de vrijheid van een worm aan een visdraadje?

Terug uit Hydra krijgt Leonard een relatie met) Suzanne (een andere dan van zijn eerste song) en krijgt bij haar twee kinderen. Hij maakt een prachtig afscheidslied voor haar, waarin hij de volmaakte wereld met haar bezingt, zo mooi zo licht… te volmaakt, zodat hij weer moet vertrekken?

Of liever gezegd :Suzanne vertrekt: ze is zijn escapades met andere vrouwen beu. Ook overlijdt Leonards moeder in 1979, dan krijgt hij zijn vierde depressie.

Hij gaat naar Roshi een Zen-boeddhist. Leonard zoekt de vrijheid van de leegheid. Hij probeert de werking van de geest te snappen, zit 7 dagen in stilte…

Hoe werkt de geest?

Hoe kan het dat hij met concentratie een zieke kat kan genezen en hoe werkt het dat hij met gedachtekracht de mieren uit zijn keuken kan laten verdwijnen?

Hij is 4 jaar in retraite, in een kloostercel, waar hij zich afvraagt wie of wat hem leidt: “Ik heb nooit de vrije keuze gehad, welke vrouw er op mijn pad kwam, welke boeken ik las, welke gedichten ik schreef”, verzucht de vrijheidlievende Leonard Cohen. Hij voelt ‘iets groters’ in zich werken. “Wie ben ik? Wie is God?” Is hij een pion van God of maakt hij deel uit van het goddelijke?

Waar is de grens tussen God en mens; is er een grens? Wat staat de eenheid in de weg: de personae; het masker; het ego?

Leonard belicht het; verlicht het en dan is ‘het licht genoeg om los te laten’.

Deze universele vragen worden verwoord en verklankt met o.a. de ud, een peervormig snaarinstrument uit het Midden-Oosten; De Joods-Russische invloeden van zijn moeder vormen een bedding voor wereldmuziek, waarin zijn multiculturele levensvragen een goed klankbord vinden.

Leonard neemt een ‘sabattical year’ van 4 jaar. Hij hangt een bordje op zijn deur met de tekst: “Ik ben er even niet, ik ben weg om te gaan leven”.

In het ‘Orwelliaanse jaar’ 1984 komt een prozabundel “Book of mercy” uit, opgedragen aan Roshi.

Het muziek-album dat dan ook uitkomt heeft als voorplaat een joods orkestje dat speelt voor lotgenoten die in Auschwitz naar de gaskamers worden gebracht. Hij dicht over de “Burning violin; the panic of the first love”. Peter laat ons de sfeervolle song “Dance me to the end of love” horen, hij ziet hierin het heilig huwelijk van hemel en aarde. Tegenstellingen die in onze dualistische wereld tegen over elkaar staan maar beide aspecten zijn van heelheid.

Na jaren kloosterleven met gitaar en keyboard, wordt zijn meesterschap voelbaar door een vleugje humor zo hier en daar. Nieuw zijn ook de hoge vrouwenstemmen, die als een aureool achter de donkere stem van Leonard voor verlichting zorgen. Hij zingt over Hank Williams’ ‘golden voice’, die in hogere regionen verder zingt na een vroege dood. We horen “The Tower of Song”. Het antwoord op alle vragen is het refrein dat de vrouwen Charlie en Hattie Webb en Sharon Robinson zingen: “Do dam dam dam, da do dam dam.”

In het klooster van Roshi krijgt hij een depressie, hij ‘vliegt’ weer verder en begint een relatie met de 30 jaar jongere Rebecca.

Zijn cd “The Future” komt uit. Het kolibrivogeltje op de hoes, nectar opzuigend in een bloempje, symboliseert (met al zijn eigenschappen) Leonard Cohen. “The future” heeft een apocalyptische inhoud: “I saw the future, it is murder”.

Hij schetst de wrange wereld met zinnen als: “Neem de enig overgebleven boom en steek die in de aars van je cultuur” en “Totale vernietiging van alles; Geef me de Berlijnse muur terug; Geef me Stalin en St.Paulus; Geef me Christus of geef me Hiroshima”. Trekt hij een parallel tussen de wereldmachten en het ego? Zijn boodschap: kom tot inkeer. We moeten door dit jammerdal heen: het belichten, verlichten en loslaten…

Zijn volgende cd is een verlossing van beide,”There is a crack in everything, that’s how the light gets in”.

Maar hij blijft de noodklok luiden: “Ring the bells”.

In 1996 wordt Leonard Cohen monnik.

Hij begint de stilte tussen twee gedachten te waarderen. Hij overdenkt zijn gedachten, gedichten, zijn muziek en zijn vrouwen. Zijn tournees worden steeds meer “nee’s”.

In 1998 verlaat hij het klooster en vindt een ‘nieuwe liefde’: Ramesh Balsakar, een spiritueel gids die eens bankdirecteur was en de rijkdom van de leegheid ging leven. Leonard leeft nu lichtvoetiger, speelser, wetend dat alles één is, dat alles nu is; dat zwart noch wit bestaat, dat alles goed is; Liefde is; God is. Leef, maar leef bewust.

Als verjaardagscadeau komt in 2001 het album “Ten new songs” uit in samenwerking met Sharon Robinson, waarin hij “In my secret live” bezingt.

Hij verstaat de kunst om met woorden de woordenloosheid te bezingen. Maar stilte en rust zijn voor hemzelf niet weg gelegd. De 7,3 miljoen van zijn pensioen belegging zijn verdonkeremaand door zijn ex-vriendin en manager.

Op zijn 70e jaar moet hij noodgedwongen gaan doen waarvan hij besloten had niet meer te doen: hij gaat op tournee, en zingt over de volle rugzak die steeds lichter wordt, over overgave; dat wegvliegen niet hoeft omdat vrijheid en geluk van binnen zitten.

Over liefde, eenheid, heelheid, de stilte tussen de woorden in.

We horen Cohen’s levenstestament “Going Home”, voorgedragen door een vreemde doch bekende stem: zijn hoger zelf, of ‘inner voice’. In zijn optredens staat hij er als een echte hogepriester, een cohen.

Leonards mooiste lied, zegt hijzelf, is “If it be Your will”, door hem geschreven begin jaren ‘80, een soort “Onze Vader”.

Hij draagt het voor met zijn donkere stem. Daarna wordt het gezongen door Charley en Hattie Webb, die zichzelf begeleiden met harp en gitaar.

If it be your will
That I speak no more
And my voice be still
As it was before
I will speak no more
I shall abide until
I am spoken for
If it be your will
If it be your will
That a voice be true
From this broken hill
I will sing to you
From this broken hill
All your praises they shall ring
If it be your will
To let me sing
From this broken hill
All your praises they shall ring
If it be your will
To let me sing

If it be your will
If there is a choice
Let the rivers fill
Let the hills rejoice
Let your mercy spill
On all these burning hearts in hell
If it be your will
To make us well

And draw us near
And bind us tight
All your children here
In their rags of light
In our rags of light
All dressed to kill
And end this night
If it be your will 

If it be your will.

Het eindigt zonder grondtoon, en zweeft nog na in de zaal in Zeijen als een ontmoeting met het goddelijke in ons.

Het vraagt een overgave aan die lichte nietsheid, die dunne vrouwenstemmen, zwevende harp-akkoorden zonder terug te komen op de grondtoon, …zo engelachtig licht…

Leonard Cohen, een holle bamboe-stengel waar het goddelijke de toon inblaast…

Meer songteksten van Leonard Cohen zijn te lezen en te beluisteren op de volgende internetpagina: www.sing365.com/music/lyric.nsf/Leonard-Cohen-lyrics/ED0DA2EE35AF505B48256AF0002AD5F0.

We plaatsen deze link op de pagina over deze lezing van onze website, www.innerlijk-besef.nl.