Wat is de ziel? Hen Straver geeft meteen een aantal beschrijvingen die allemaal bij de aanwezigheid van een ziel, horen: je voelt het, het is gewoon je eigen uitstraling, je eigen aanwezigheid, ook te vertalen met aandacht. De ziel is een uitstraling die ons fysieke lichaam verlevendigd, die ons lichaam levend maakt. Het is een brug tussen lichaam en geest. Onze ziel houdt niet op bij de huid maar gaat door voorbij je huid. Doormiddel van onze ziel maken we contact, bijvoorbeeld doordat je de warmte van diegene die naast je zit, voelt. Het zijn allemaal kenmerken van de ziel.

Om ons fysieke lichaam zit een aantal stralingslichamen. De 1^e laag, die vlak om het lichaam zit is het emotionele lichaam. Degene die links en rechts van je zitten kun je voelen door je emotioneel lichaam.

Deze eerste laag gaat over in de 2^e laag: het mentaal lichaam. Dat heeft niet alleen te maken met denken, maar ook met helderheid. Als je aandachtig luistert, werkt het mentale lichaam.

De 3^e laag is het wilslichaam. Dat zit als een soort bol om je heen en geeft de begrenzing aan. Daardoor weet je: oh dat ben ik, en dat ben jij. Het geeft primair nabijheid/verbinding. Maar soms ook afscheiding.

De 4^e laag is het causale lichaam. Het is het stralingslichaam waar de andere weer uit voortkomen.

De 5^e en buitenste laag is het lichtlichaam. Straver noemt deze laag iets heel interessants.

Deze lichamen, die dus om ons fysieke lichaam, zitten, zijn onze ziel, maken het fysieke lichaam levendig en zijn een brug tussen lichaam en geest. Ons stralingslichaam om ons heen en in ons heeft een heel duidelijke fysieke verbindingsplek net onder je navel, in je buik.

‘De ziel, een oerbesef’. De betekenis van oer is oorspronkelijk, en van besef is bewustzijn. Straver wil hiermee zeggen: Heel diep in ons binnenste weten we wie we zijn en waar we vandaan komen. Heel intuïtief weten we: dat ben ik. Het is als het ware een visitekaartje dat je met je energie aan anderen geeft. Het gaat dus voorbij je denken, je voelen, je willen. Het is een aanwezigheid die groter is dan je bent: je intuïtie. Het is het vermogen tussen denken en voelen, ook het vermogen tussen denken, voelen en willen, het is het vermogen om direct waar te nemen, direct te ervaren.

Met je intuïtie kun je je ziel ervaren. Je denkt aan iemand en 5 minuten daarna belt diegene. Hoe ervaar je de ziel: als direct aanwezig, tijd en afstand zijn overbrugd, zonder iets ertussen. Het geeft een verbinding tussen jou en mij, tussen jou en iemand die elders is. Je ervaart de ziel dus heel direct. Ook als je ontroering voelt bij het lezen van een goed boek, als je een goed gesprek hebt, als je afscheid neemt en bij een geboorte. Het zijn de weinige lagen van de ziel die letterlijk in beweging zijn, en dat speciale van jou en de ander oproepen en door de tijd heen aanwezig laat blijven. Het geeft ook de ervaring van schoonheid van binnen uit, niet alleen bij een zonsopgang, maar ook bij de herkenning van degene van wie je houdt, wat je onmiddellijk opmerkt als je iemand in de ogen kijkt. Het is een besef dat groter is dan je bent. Afstand en tijd vallen weg, dan zit je in een nu dat zichzelf voortzet. Dat is een kenmerk wanneer je bewust aanwezig bent dat het bewustzijn, jouw bewustzijn en mijn bewustzijn, zichzelf voortzet. Dat is heel bijzonder.

Er is een in- en een uitstroming, een uitwisseling van energie waarin er ruimte is voor iedereen. Je begint te luisteren, naar jezelf, naar de ander. Het zijn goede gesprekken, waardoor we meer worden wie we zijn en wat we ook gemakkelijker kunnen uitwisselen, persoonlijke liefde, met mededogen (niet medelijden) dus de ander laten zijn wie hij is, in zijn waarde laten, dat schept iets nieuws. Een nieuw bewustzijn. Straver noemt het hier Christusbewustzijn. Hij bedoelt daarmee een hoger bewustzijn dan alleen maar ik en jij, meer een overkoepelend bewustzijn waarin het ik en het jij als het ware samen iets meer scheppen. Christusbewustzijn staat voor hoger bewustzijn dat niet alleen door Jezus en de zogenoemde heiligen gemanifesteerd wordt, maar dat wij, zoals we hier zitten, manifesteren op onze eigen manier. Het ontstaat door integratie. Er wordt iets geïntegreerd als meer dingen samen komen. Bijvoorbeeld het mannelijke en het vrouwelijke in je, licht en schaduw, iedereen kent zijn eigen licht en zijn eigen schaduw. En anders kennen de mensen die je het meeste nabij zijn, wel je schaduwkanten. Het persoonlijke en het universele, ook weer extreme uitersten van ervaringen.

Het speciale van het hoger bewustzijn in jou en mij is dat het een speciaal hart opent: Het kosmisch hart, de straling in het midden van je lichaam, waarin de andere vier harten (fysieke hart links, universele hart rechts, midden hart in het midden, thymusklier er boven) samen komen. Het kosmisch hart verbindt alles in je, dus alle organen, zenuwstelsels, bloedbanen enz. maar ook alles buiten je.

Straver sluit zijn lezing af met een meditatie en muziek van Mozart.

Vragen

Ik wil graag wat weten over ziels verwantschap.

Zielsverwantschap is contact op zielsniveau ook al ken je elkaar nog niet. Het is een contact dat door de lucht gaat, dat niet beredeneerd hoeft te worden. Het is een herkenning. Ondanks verschillende achtergronden in je leven, zit je op dezelfde trilling en heb je misschien gemeenschappelijke ervaringen. Aan de herkenning van de ander, herken je ook iets wezenlijks in jezelf. Straver vertelt over het moment dat hij zijn geliefde voor het eerst zag en intuïtief wist en dacht: “Jij bent het”.

Kan je iets vertellen over liefde, en dan liefde van hart tot hart?

Dat is het meest boeiende van een relatie. Ik heb het dan niet over het fysieke hart maar over het middenhart, het hart, dat tussen het fysieke linker en het universele rechter hart in zit. De thymus die er boven zit wordt ook als hart beschouwd .Er gebeurt iets met je als je met 3 vingers overdwars onder je halskuiltje, naar binnen gaat en voelt. Je bent scheppend bezig. Weer door de lucht draag je het over naar de ander en het komt weer terug. Zo bevestigen we elkaar in ons leven: houdt ze nog van mij, houd ik nog van jou. Steeds opnieuw. Het is een bevestiging van de liefdesstroom waar je samen in staat, met plaats voor velen.

Hoe kan het dat je het gevoel hebt van het hogere zelf maar er niet bij kunt komen? Het lijkt wel of ik een bevestiging wil hebben. Hoe voelt nu het hoger zelf?

U wilt een bevestiging van een gevoel dat er iets ongrijpbaars is in je. Juist dat ongrijpbare maakt de liefde en elke relatie zo spannend. Je kunt het niet grijpen, wel proberen te begrijpen. Zelfs als binnen een relatie iemand wegvalt, bijvoorbeeld door overlijden, dan kun je dat liefdesbesef nog steeds voelen. Hoger zelf is een afspiegeling van dat bewustzijn van jou en mij, van dat grotere dat je niet kunt aanraken. Raak je het aan, dan is het weg, maar je herinnert je het wel. Die herinnering is dat, wat ons samenbrengt en samen houdt.

U bent wel eens in Azië geweest. Kunt u daar iets over vertellen?

Ik ben langere tijd in Nepal en India geweest. Wat me vooral opviel, was het volgende: in het westen zijn we meer individu. Zelfs als we praten over bijvoorbeeld een mobieltje ‑ ook daar in het verre oosten te krijgen ‑ dan gebruiken we dezelfde woorden, maar hun gevoelsinhoud is echt heel anders. Zij drijven daarbij op hun gevoel, wij in het westen gaan veel sneller naar ons hoofd. De kracht van hun collectieve wij-bewustzijn is volgens Straver vele malen sterker dan wat je ook maar in je gedachten als individu, kunt ontwikkelen. Wij westerlingen stellen gemakkelijker veel vragen, dat is daar veel minder. In het verre oosten is het meer aanvaarden ‘dat het is zoals het is’.

Zou je het toch kunnen zien als een hogere beschaving?

Dat is een moeilijke vraag die u stelt. In het westen is het vanzelfsprekend dat je jouw IK voorop stelt, zo nodig met de ellebogen. In het oosten is dat bewustzijn wel aanwezig, maar op een lager pitje. Het collectieve bewustzijn is daar sterker. Er is een bovenstroom waar mensen ook “ik” zeggen, dan een hele tijd niets, en dan komt het heel brede collectieve bewustzijn.

Opmerking uit de zaal: Het is een vorm van beschaving zoals men zich in het oosten gedraagt. Wij zijn een andere kant op gegaan.

Ik was gegrepen door het stuk van Mozart dat u net heeft laten horen. Wat bij mij binnenkwam als individu, en wat ik wil toevoegen aan de discussie, dat je juist als individu ook hele mooie dingen kunt ervaren en misschien ook juist die eenheid. Ik denk dat het individu niet los gezien kan worden van het collectief, dat het uiteindelijk een en hetzelfde is. Het ligt er natuurlijk aan waar je geboren bent waar het accent ligt. Wat is de relatie tussen de ziel, de eenheid en de godheid. Is daar verschil tussen?

Iedere ziel is uniek. Die toon je in je gedrag, door je uiterlijk, houding, innerlijke straling die je naar buiten brengt en het collectieve waar we ons ‑ zoals op deze avond ‑ in kunnen laten zakken. Er worden geen eisen gesteld, het is geen examen. Het is een zijn. Dus het unieke en het collectieve gaan dan elkaar versterken.

Ik heb jaren als techneut gewerkt bij de gloeilampen fabriek en wij voelden altijd de concurrentie met de Japanners. Zij waren veel sneller met iets te ontwikkelen, het werkte vaak beter. Werken de Japanners collectiever, hebben ze ook een meer collectief gevoel dan wij in het westen?

Ik geloof dat u volledig gelijk hebt wat betreft hun mentaliteit daar. Dat er een heel brede bedding is van collectief bewustzijn. Een voorbeeld is hun keizer-verering, als je het vergelijkt met het omgaan met ons koninklijk huis. Het is weer het individuele hier in het westen en het collectieve dat eronder ligt, maar ik-ben-ik is hier heel belangrijk, veel belangrijker dan WIJ. Behalve op avonden zoals deze, dan verbindt een groter bewustzijn ons.

Ik dacht dat we op een keerpunt staan, dat we meer van het individuele afgaan, dat we in de toekomst wat minder individueel gaan worden en op een meer collectieve goede manier bezig zijn?

Ik vermoed dat u helemaal gelijk heeft. Als het collectiever sterker wordt dan het strikt individuele ik-ben-ik dan hebben we wel een individuele ontwikkeling achter ons die tot een vrij hoog niveau is gegaan. We laten ons niet zomaar iets aanpraten. Wij zijn er zelf bij.

U vertelde over de verandering in de 17^e en 18^e eeuw. Dat we van meer voelen overgingen naar meer verstandsontwikkeling. Is dat het voelen dat u ook in Azië heeft gevoeld of is het een ander voelen? Hoe moet ik het me voorstellen?

In die tijd was er het collectief bewustzijn, wat je nu nog in het oosten aantreft. Daarna ontwikkelde zich een ik-bewustzijn. Uit dat ik-bewustzijn komen mensen voort die een piek vormen, zoals Napoleon, later Einstein. De massa maakt zich snel hun gedachtengoed eigen. Het collectieve bewustzijn wordt sterk doordrongen van een ik-bewustzijn. Wij stappen over naar een ik-jij-wij-bewustzijn, waarin eigenlijk de ziel ontwaakt. Het is de tijd van de Verlichting. Verlichting, het licht van de rede, het licht van een ontwikkeld ik, en dan is er nog een heel groot collectief bewustzijn.

U had het er net over dat als je dichter bij jezelf komt, als het stil wordt, dat je beter weet wie je bent. Als ik stil word, is er op een zeker moment niets meer. Alles wat er was, is weg en wat er dan komt is voor mij vaag. U zegt: je weet wie je bent. Maar voorlopig ben ik het helemaal kwijt. Niet dat het niet prettig is.

Mystici, maar ook schrijvers, hebben boeken vol geschreven over die ervaringen. Het gaat altijd over relaties tussen jou en de ander. Met als grondtoon niet alleen sympathie, maar een diepere laag van bewustzijn die niet bewezen hoeft te worden, maar er gewoon is, en waarin jij je kiplekker voelt. Straver vertelt, toen hij dieper en dieper in zichzelf afdaalde, hoe de buitenwereld vervaagde, maar op een bepaalde manier was hij, in zijn individuele ‘ik ben Hen Straver’, bezig iets nieuws te scheppen. Dan komt er iets van genieten, van samen zijn. In dat samen vinden we elkaar. Daar hoeven we niets voor te doen. Die verbinding schept een ander bewustzijn, waarin we ons thuis voelen als een vis in het water.

Als een mens komt te sterven dan ziet men soms dat de ziel uit het lichaam opstijgt. Maar als ik dit dan van de ziel lees, dan kan ik het me niet voorstellen bij de lezing van vanavond.

Ik heb het bij het overlijden van mijn moeder meegemaakt. Op het cruciale moment zag ik een straling boven haar fysieke lichaam dat bij haar hart samen kwam. Daarna zag ik hoe die straling dwars door de muur wegging. Aan haar lijden was een eind gekomen.

Waarop is volgens u het zelfbewustzijn gebaseerd? Uit welke elementen bestaat dat?

Het woord ‘Ikzelf’ bestaat uit twee woorden: ‘ik’ het individu en ‘zelf’’ dat een collectief beslaat. Het zelf is voor iedereen hetzelfde. Terwijl we hier in de zaal zitten met vele ikken, wijzen de neuzen één kant uit, zodat we kunnen voelen, begrijpen en ook willen dat een bepaald bewustzijn er zijn mag. Waar je ook in de zaal zit, de afstand is weg. Het is weer één gedachte die we samen delen. Er zijn boeken en gedichten over geschreven, maar ervaren doen we het in ons zelf. Straver wijst naar zijn hart. Dat bewustzijn opent ons hart. Een bewustzijn dat zichzelf schept en voortschept. Of je het diepte noemt, saamhorigheid of samen, het komt allemaal uit die bron die je ook in jezelf kunt voelen.

Hij geeft een observatie uit zijn Indiase tijd. Het lijkt bijna een raadsel. Iedere dag rond 12 uur zag hij een man aan de overkant van de Ganges, die enkele scheppen zand in de achterbak van een auto deed en dan weer weg ging. Hij zag het die man verschillende dagen achter elkaar doen. Als rechtgeaarde westerling verbaasde hij zich erover dat de man niet al dat zand in één keer in de achterbak schepte. Maar daar gaat het kennelijk anders.

Mediteren doe ik niet echt heel vaak. Toch heb ik een keer ‑ ook al was ik er helemaal niet op uit ‑ een eenheidservaring gehad. Dat ik eigenlijk het middelpunt was van alles en er ook toe behoorde, en dat er verder niets was dan alleen dat. Waar past dit in het hele verhaal waar we het vanavond over hebben?

Het gaat over het open gaan van het kosmisch hart. Het kosmisch hart is een centrum in de mens waarmee hij met alles en iedereen in het hele universum verbonden is. Het is ook verbonden met de centrale zon in het heelal van waaruit het oerlicht ‑ het oorspronkelijke licht dat van de centrale zon in het heelal vandaan komt ‑ het universum doorstraalt. Oerlicht is dezelfde energie als zijnslicht en aandacht is alles omhullende aandacht.

Het is misschien een leuke afsluiting van deze avond: Breng je aandacht eens naar jezelf, je ervaart dan jezelf, je ‘ik’ ingebed in een groter bewustzijn. Noem het God, noem het je medemens: die twee komen samen. De op het oog niet te verbinden inhouden ‑ het collectieve, en het individuele ‑ die komen samen in jou. Dan begint het luisteren en komt het hele diepe besef: “Ja, we zijn samen op weg.”