Marrigje Dijksma is theoloog/gespreks­therapeut. Ze begeleidt AH-groepen, waarbij AH staat voor Attitudinal Healing of Heel je Houding. AH is gebaseerd op ‘een cursus in wonderen’.

Wat is AH en hoe is het ontstaan?

In 1965 wordt in de medische faculteit van de Columbia Universiteit van New York de basis gelegd voor ‘een cursus in wonderen’. In de faculteit heerst een sfeer van competitie, gelijk willen hebben. Twee professoren in de klinische psychologie van die faculteit, Helen Schucman en William (Bill) Thetford zijn daar een duidelijk voorbeeld van. Bill is daar niet gelukkig mee en zegt tegen Helen: „Toch moet er een andere manier zijn om met elkaar om te gaan en ik ben vast besloten om die te vinden.” Daarop zegt Helen: „OK Bill, ik ben vastbesloten om je daarbij te helpen.”

Kort daarna krijgt Helen helderhorende in­gevingen. Er is is een stem in haar hoofd die niet ophoudt te zeggen: „Dit is een cursus in won­deren, maak alsjeblieft aantekeningen.” Dat is het begin van een dictaat dat zeven jaar duurt. Gaandeweg denken Helen en Bill dat het dictaat het antwoord is op hun poging op een andere manier met elkaar om te gaan. Pas veel later wor­den anderen erbij betrokken en drie jaar later wordt het dictaat als boek uitgegeven. Hoofd­verantwoordelijke daarvoor is Judith Scotch. Ze is bevriend met Jerry Jampolsky een psychiater die met kinderen werkt. Hij is zwaar depressief, gescheiden en aan de drank. In de hoop dat hij er iets positiefs uithaalt, geeft Judith aan Jerry een exem­plaar van het boek en bij het lezen hoort hij een stem die zegt: „Dokter genees je zelf, dit is je weg tot bevrijding.”

Het lukt hem inderdaad zich­zelf te genezen en zo wordt hij de grondlegger van Attitudinal Healing. Healing betekent genezing en attitudinal betekent houding. Genezen van je innerlijke houding betekent: corrigeren wat er van binnen bij je leeft aan gedachten, beelden en overtuigingen. Door het genezen van je innerlijke houding kunnen de omstandigheden veranderen, niet andersom. Het gaat in het leven niet om de feiten, de gebeurtenissen, maar de kwaliteit van je leven wordt bepaald door hoe je omgaat met gebeurtenissen, wat je erbij voelt. Daar ben je zelf verantwoordelijk voor. Het is geen kwestie van schuld, maar van het erkennen van je gevoelens. Die verander je niet snel, wel je gedachten en overtuigingen. Als die veranderen, verandert op den duur je gevoel ook. Jerry begon in 1975 te werken met lotgenoten-groepen.

Wat heeft Marrigje met AH

De samenhang tussen religie en geestelijke gezondheid heeft de interesse van Marrigje. Ze werd als kind geïntrigeerd door het contrast tussen geloof en gebukt gaan onder het leven. Ze is niet kerkelijk opgevoed, maar had als klein kind al het gevoel dat er meer is. Het voordeel van een onkerkelijke opvoeding is de afwezigheid van dogma’s. Een nadeel is het gebrek aan richtlijnen, zodat de vraag ontstaat „Hoe moet ik leven?”. Ze las veel mystieke teksten en kwam een tekst tegen waardoor ze dacht: „De sleutel ben ik zelf. Theorieën en hetgeen anderen geloven, zijn buiten me. Wat ik zeker weet is, hoe ik me voel of wat ik nu voor waar houdt, dus alles wat ik weten moet zit in me.” De bijbeltekst „Ik ben de weg, de waarheid en het leven.” vatte dit enkele jaren later samen. Die woor­den van Jezus zijn bedoeld om op jezelf van toepassing te laten zijn.

Toen Marrigje therapeut werd, moest dat volgens een manier die te maken heeft met spiritualiteit, waar­in de mens centraal staat en niet de methode. Ze is Rogeriaans opgeleid. Daarbij gaat het om drie basishoudingen die de therapeut zich eigen moet maken:

• Empathie (invoelen),
• Congruentie (als therapeut ben je jezelf en je laat zien wat je voelt)
• Onvoorwaardelijke acceptatie van de ander.

Marrigje kon gemakkelijker de ander OK laten zijn dan zichzelf. Ze zat zichzelf in de weg met veel oordelen over zichzelf. In ‘een cursus in won­deren’ kwam alles voor haar bij elkaar. Zoveel herkenning van wat ze gelezen had of geloofde. Er staat veel in over de relatie tussen gees­telijke gezondheid en religie. Als je gelooft dat God buiten je is als een machtige instantie, moet je van jezelf geloven dat je klein, slecht en zondig bent. Als je gelooft dat God Liefde is, waar je in geborgen bent, uit voortgekomen bent en in behouden blijf­t, geeft dat je veel innerlijke kracht en zekerheid. Het boek geeft een antwoord op de vraag „hoe moet ik leven?”. Het leert je dat je mag zijn wie je bent. Er rust geen zonde op je. Je bent OK want je bent het kind van God dat onschuldig is. Daarin zit rust, innerlijke vrede. Wan­neer we onszelf niet accepteren wijzen we anderen af en andersom.

Begeleiden is voor Marrigje: leren luisteren naar haar innerlijke stem. Niet het gevoel hebben iets te moeten bijdragen omdat ze de therapeut is. Ze wacht tot ze van binnen voelt dat ze iets moet zeggen en ook als dat moeilijk is, moet het toch gezegd worden. De groep helpt haar eerlijk te zijn over de waarheid die in haar is.

Wat is die waarheid? Er zijn liefde en angst in je. Liefde kun je niet uitleggen, het is ervaarbaar. Door de angst ervaar je de liefde niet altijd. We hebben angst opgebouwd door alles wat we ons over onszelf, over anderen en over het leven hebben wijsgemaakt. Hierdoor wordt de liefde die in ons is ontoegankelijk. Er zijn veel vormen van angst. De angst niet te voldoen, schuldig te zijn, niet aardig gevonden te worden, de angst voor afwijzing. Eigenlijk de angst om er niet te mogen zijn. Niet onderkende angsten zijn vaak veroorzaakt door gebeurtenissen in het verleden. Deze hebben geleid tot gedrag, bepaald door gedachten, overtuigingen, waardoor we proberen te vermijden wat ons destijds is overkomen. Reacties op het verleden zijn tot patronen geworden die we steeds herhalen. We reageren op mensen die we nu tegenkomen als op schaduwfiguren uit het verleden.

Wat heeft heel je houding te bieden?

Jerry heeft 12 principes als inspiratiebron gekozen voor het werken in de AH-groepen. De belangrijkste principes zijn:

• We zijn liefde, kinderen van God, geschapen uit de liefdesbron.
• Deelnemer en begeleider zijn vallen samen. Als je bereid bent iets te leren, dan leer je de ander ook iets.
• Nú is de enige tijd die er is en elk moment is bestemd om te geven. Je hebt altijd iets te geven, te delen.
• We zijn leraren en leerlingen voor elkaar, onderling uitwisselbaar, gelijkwaardig.
• We kunnen leren te vergeven in plaats van te veroordelen.
• We kunnen ontdekken dat we kunnen kiezen tussen je in de war laten maken en innerlijke vrede.
• Gedrag is altijd te interpreteren als: de persoon geeft liefde of heeft een tijdelijk tekort aan liefde en vraagt om liefde.

In een AH-groep wordt gewerkt volgens richtlijnen:

• respect hebben voor ieders proces
• ieders proces is uniek
• ik weet niet wat goed is voor de ander, ieder heeft alle antwoorden in zich en weet wat goed voor hem is
• helpen door luisteren, onszelf beschikbaar stellen
• proberen geen adviezen te geven
• proberen niet te oordelen
• gevoel accepteren, niet zeggen dat je b.v. niet kwaad hoeft te zijn
• in plaats daarvan vertellen wat voor onszelf werkt

Hoe gaat het in een groep?

We beginnen en eindigen met een korte ceremonie om ons te verbinden met het zijn, met onszelf en met elkaar. Verder wordt er gepraat of zijn we stil met elkaar, is er een korte meditatie of visualisatie. Dit is ontleend aan het gedachtengoed van de cursus in wonderen. We laten ons inspireren tot een liefdevolle manier van kijken. Het is nodig om stilte in jezelf te zoeken en je te laten voeden met het gedachtengoed van de cursus.

Wat werkt echt?

• We oefenen in het samenzijn zoals een cursus in wonderen bedoelt. In zo’n groep van maximaal 9 mensen kom je je eigen setting tegen, je eigen schaduwfiguren. Het is een oefenplek om die mensen op een andere manier te ontmoeten. Het belangrijkste dat werkt is communicatie, je uiten, want daarmee verbind je je met hetgeen in je is en verandert de beleving van je gevoelens. Door te vertellen kom je erachter wat je dwars zit, krijg je helderheid. Een belangrijke vorm van communicatie is het durven zeggen wat je door de groepsleden voelt. Daardoor wordt vaak duidelijk dat er schaduwfiguren aan het communiceren zijn.
• In de groep ervaar je dat je er echt mag zijn, wat er ook in je omgaat. Als je dat in zo’n groep ervaart, kun je dat ook op andere plekken ervaren.
• Je hoort dat anderen iets aan je hebben, dat anderen dezelfde gevoelens hebben.
• Je leert afwachten tot je een ingeving krijgt van ‘dat moet ik nu zeggen’.
• Je leert wat advies krijgen en advies geven met je doet.
• De cursus biedt gereedschap bij ‘hoe moet ik leven’.
• Je kunt leren durven naar binnen te kijken. Achter je pijn, boosheid zit de liefde die je bent en hebt. Daardoor wordt het hele verhaal van Marrigje gedragen, door het eerste principe van AH: de kern van ons wezen is liefde, we zijn allemaal kinderen van god en uit liefde geschapen.

In antwoord op na de pauze gestelde vragen vertelt Marrigje o.m. het volgende.

‘Een cursus in wonderen’ is een van de vele wegen die naar hetzelfde leiden, namelijk naar meer liefde tussen mensen. Er zijn mensen die alleen in het boek ‘een cursus in wonderen’ lezen of oefeningen uit het werkboek doen, sommigen ondervinden steun bij elkaar bij het samen doen van de oefeningen. Voor het deelnemen aan een AH-groep hoef je het boek niet te kennen.

Het is geen must om je bloot te geven. Wanneer je er last van hebt dat je je gevoelens niet durft te uiten, kan een AH-groep je leren dat het niet erg is om kwetsbaar te zijn. Je kunt in zo’n groep leren je los te maken van het (vermeende) oordeel van anderen. Het is nooit gevaarlijk om kwetsbaar te zijn. Het zijn onze gedachten erover die het voor onze beleving gevaarlijk maken.

We interpreteren dat wat we waarnemen op basis van ons referentiekader, onze ervaringen. Daar­door verschilt mijn waarneming van die van anderen. Wanneer dat interpreteren niet alleen leidt tot oordelen, maar ook tot veroordelen, beschuldigen, doe je de ander geweld aan en zet je jezelf vast, omdat je die beschuldiging waar wilt maken.

We zijn vaak bang te laten zien wie we zijn in ons werk; de ‘grote bazen’ kunnen ons immers ontslaan als ons gedrag hen niet zint. Er zijn gelukkig veranderingen in positieve zin merkbaar. Er is een besef dat het nodig is op een luisterende, liefdevolle manier om met elkaar om te gaan. Er is een collectief, sociaal bewustzijn groeien­de; uiteindelijk zijn we één.

In ‘een cursus in wonderen’ worden twee basis­emoties genoemd: angst en liefde. Liefde is wat waar is, wat we hebben en zijn. Angst is als een wolk die opgaat in damp en geen sporen nalaat. Vanuit het weten dat je liefde bent, kun je je angsten onder ogen zien. Het gaat er niet om angst om te zetten in liefde, maar om angst aan het licht te brengen; om er het licht van je bewustzijn op te werpen. Daardoor verminderen de angsten. Soms heb je daar hulp bij nodig. Ken je angsten en laat je er niet door bepalen.